Pensioenbeleggen vs. Pensioensparen: Wat past bij jou?

Veel jonge beleggers en werkenden vragen zich af hoe ze het beste kunnen sparen voor later: kies je voor pensioenbeleggen of pensioensparen? Dezelfde fiscale regeling, twee heel verschillende uitkomsten. Na dit artikel weet je waar het verschil precies in zit, welk risico bij welke keuze hoort, en welke vraag je jezelf moet stellen voordat je kiest.

Wat is pensioenbeleggen en wat is pensioensparen?

Pensioenbeleggen is beleggen voor later op een geblokkeerde rekening. Je stort geld op een lijfrentebeleggingsrekening, dat geld wordt belegd in fondsen, en de waarde beweegt mee met de markt. Het mechanisme: als de koersen van de onderliggende beleggingen stijgen of dalen, verandert de waarde van je rekening direct mee. Er is geen tussenpersoon die die beweging opvangt.

Pensioensparen, ook wel banksparen voor pensioen, werkt met een spaarrekening in plaats van beleggingen. Je stort geld op een geblokkeerde pensioen-spaarrekening en krijgt rente over je saldo, variabel of vast. Het mechanisme: je hoofdsom blijft nominaal intact en groeit met de rente die de bank vergoedt. Marktbewegingen raken je saldo niet.

Beide vallen onder de derde pijler: het deel van je pensioen dat je zelf opbouwt, naast de AOW en een eventueel pensioen via je werkgever.

Overeenkomsten

Beide opties lijken in opzet op elkaar en dienen hetzelfde doel: je bouwt zelf een extra pensioenpotje op (de zogenoemde derde pijler van het Nederlandse pensioenstelsel). Enkele belangrijke overeenkomsten:

• Belastingvoordeel: Zowel pensioensparen als -beleggen gebeuren op een geblokkeerde lijfrenterekening, waardoor je inleg (binnen je jaar-/reserveringsruimte) aftrekbaar is en het vermogen vrijgesteld is van vermogensrendementsheffing​. ‍
• Geblokkeerde rekening: In beide gevallen is je geld bestemd voor een lijfrente-uitkering en kun je er niet vrij over beschikken. De uitkering hoeft niet precies op je AOW-leeftijd te starten, er zit wat ruimte omheen, maar die ruimte is begrensd en bij een vroege start gelden strengere eisen aan de looptijd. Neem je het tegoed toch eerder op, dan telt de volledige afkoopsom mee als inkomen in box 1 en komt daar meestal revisierente bovenop: een extra heffing van maximaal 20% van de afkoopwaarde, die het eerder genoten belastingvoordeel terugdraait.‍
• Aanvullend pensioen: Beide producten zijn bedoeld om een eventueel pensioentekort aan te vullen. Ze zijn interessant als je een pensioengat hebt (bijvoorbeeld als je zelfstandige bent of geen volledig pensioen opbouwt via je werkgever)​. ‍
• Uitkeringsfase: Uiteindelijk moet het opgebouwde kapitaal bij pensionering gebruikt worden voor een lijfrente-uitkering (een periodieke uitkering als aanvulling op AOW en eventueel werkgeverspensioen). Dit geldt zowel voor kapitaal uit pensioensparen als -beleggen; de fiscale regels daaromheen zijn gelijk. Over de lijfrente-uitkeringen betaal je later inkomstenbelasting. Het voordeel zit erin dat je na pensionering meestal in een lager tarief valt.

Verschillen

Ondanks de overeenkomsten zijn er duidelijke verschillen tussen pensioenbeleggen en pensioensparen. De belangrijkste hebben te maken met risico en rendement:

• Risico. Bij beleggen loop je marktrisico: de waarde kan dalen en je kunt een deel van je inleg verliezen. Bij sparen loop je dat risico niet, maar je saldo is wel afhankelijk van de rente die de bank biedt. Spaargeld valt daarnaast onder het depositogarantiestelsel tot €100.000,- per persoon per bank. Beleggingen vallen daar niet onder. Wel geldt voor beleggingen een wettelijke vermogensscheiding: ze staan los van het vermogen van de aanbieder.
• Verwacht rendement. Aandelen en bedrijfsobligaties kennen een hogere verwachte risicopremie dan een spaarrekening. Dat is geen belofte, het is de andere kant van de spreiding: de mogelijke uitkomsten liggen verder uit elkaar, naar boven en naar beneden. Bij sparen ligt de bandbreedte van uitkomsten dicht bij elkaar, en dus ook dicht bij het rentepercentage dat je nu ziet.
• Kosten. Bij sparen betaal je meestal weinig tot niets aan lopende kosten. Bij beleggen betaal je servicekosten en fondskosten, die van je bruto rendement af gaan. Kijk daarom altijd naar het nettobedrag, niet naar het brutorendement.
• Flexibiliteit. Bij sparen kies je tussen variabele rente en een deposito met een vaste looptijd. Bij beleggen kies je een risiconiveau, of laat je dat automatisch afbouwen richting je einddatum. Dat laatste heet een lifecycle.

Welke risico's zie je makkelijk over het hoofd?

Bij beleggen is het risico zichtbaar. Je ziet het als je saldo daalt, en dat is precies het moment waarop mensen stoppen met inleggen. Een daling vlak voor je einddatum heeft daarbij meer impact dan een daling aan het begin, simpelweg omdat er minder tijd is. Vive beperkt dit risico zo goed mogelijk door automatisch af te bouwen naar een veiligere portefeuille wanneer jouw pensioendatum dichterbij komt. Hoe snel wij afbouwen kun je echter zelf aanpassen naar jouw specifieke voorkeuren.

Aan sparen zijn ook risico's verbonden, alleen is dit minder goed zichtbaar. Als de spaarrente lager is dan de inflatie, daalt de koopkracht van je saldo terwijl het bedrag op je scherm gewoon oploopt. Je nominale inleg is dan intact, je reële vermogen niet. En bij een lang vast tarief zit je vast aan de rente van het moment waarop je tekende, ook als de marktrente daarna stijgt.

Wat betekent dit voor jou?

De vraag is niet welk product beter is, maar hoeveel tijd er tussen nu en je einddatum zit, en hoeveel beweging je onderweg accepteert.

Kort op de korte termijn: beleggen betekent dat je waarde kan dalen, soms fors, en dat je dat moet kunnen uitzitten zonder je plan aan te passen. Sparen betekent dat je die schommeling niet hebt, maar wel het risico loopt dat je inleg langzaam koopkracht verliest.

Op de lange termijn keert dat om. Hoe langer je horizon, hoe meer tijd er is om een slecht jaar te absorberen, en hoe zwaarder het inflatierisico weegt bij een spaarrekening.

Bij Vive is dat de reden achter de lifecycle: we bouwen het risico in je portefeuille geleidelijk af naarmate je einddatum dichterbij komt, en we herbalanceren als de werkelijke portefeuille te ver van de strategische portefeuille afwijkt. Zo hoeft de keuze tussen risico nemen en risico afbouwen niet één moment te zijn.

Tot slot

Wat je ook kiest, de grootste variabele is niet het product maar je gedrag. Blijf inleggen, houd je horizon vast en verander je plan niet op basis van één kwartaal.

Beleggen brengt risico's met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.